Kauçuk, bazı tropikal bitkilerin özsuyundan (lateks) ya da petrol ve doğalgazdan imal edilen esnek bir maddedir. Ağaçların özsuyundan üretilene doğal kauçuk, petrol ürünlerinden üretilene sentetik kauçuk denir. Her iki tür de çok yönlü maddelerdir. Kauçuktan yapılan eşyalar genellikle lastik olarak adlandırılır.
Kauçuk günümüz endüstrisinde büyük yer tutan, kauçuk ağacından elde edilen dayanıklı, esnek bir maddedir. Kauçuk ağacı adını Kızılderililerin dilinde ağlayan ağaç anlamına gelen ‘kauçi’ den alır. Ağacın içinden beyaz, yapışkan ve süte benzer bir sıvının aktığını gören yerliler bunu zamanla kurutarak oyuncak toplar yapmaya başlamışlardır.
Tüm dünyada yıllık 15 milyon tonun üstünde kauçuk üretilir; bunun yaklaşık üçte biri doğal kauçuktur. Doğal kauçuğun talep görmesi sebebiyle ucuz ve bol miktarda elde edebilmek için 1900’lü yıllarda Almanlar tarafından sentetik yani yapay kauçuk elde edilmiş ve böylece pek çok kauçuk türü ortaya çıkmıştır. Doğal kauçuk tekrar tekrar birçok defalar uzatıldığında neredeyse ilk baştaki orijinal boyutlarına geri gelir. Bu özelliği de kauçuğu, sentetik kauçuktan ve kauçuk gibi maddeleri ihtiva eden diğer bütün maddelerden ayırır.
Günlük hayatımızda kullandığımız ayakkabı, yağmurluk, düğme, tarak ve kemer gibi ürünlerde bulunan kauçuk, araba lastiklerinde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Yumuşaklılık, dayanıklılık, yapıştırıcılık, su ve hava geçirmeme özelliği nedeniyle çok önemli bir ürün olup elektriği iletmediği için yalıtma ve izolasyon gibi alanlarda da yoğun olarak kullanılır.
Günümüzde kauçuk ahşap kadar yaygın olarak kullanılmaktadır ve bu büyük oranda mukavemet, uzun ömür, su direnci ve ısı direnci gibi faydalı özelliklerinden dolayı bu avantajlar bu malzemeyi lastik üretimi için mükemmel kılar, Aslında kauçuk üretiminin büyük bir yüzdesi otomotiv endüstrisindedir. Kauçuk çok çeşitli renkler, stiller ve dokulara sahiptir ve son derece çeşitlidir.
Bitkinin kauçuk bulunan özsuyuna “lateks” adı verilir. Lateks ağaç kabuğunun iç kısmında bulunduğu için kabuk V şeklinde yarılarak sıvı akıtılır. Elde edilen sıvı daha sonra yayvan bir kabın içine alınarak formik asit ilave edilir. Lateks 10-30 dk kadar sonra pıhtılaşır. Pıhtılaşan lateks elastik bir hamur halini alır. Daha sonra fazla suyun dışarı atılmasını sağlamak için iki silindir arasında haddeleme yapılır.
Haddelemenin ardından formik asitin tamamen uzaklaştırılması için durulama işlemi yapılarak askılarda kurutulur. Burada 5 saat kadar bekleyen lateks kuruyarak daha sert ve sağlam bir yapıya kavuşur. Aynı zamanda rengi de koyulaşır. Bu işlemden sonra ürün fırçalı yıkayıcılara girerek iyice temizlenir.
Daha sonra raflara alınan ürün tuğla fırınlarda 45 gün dumanda bekletilir. Dumanda bekletilmesinin sebebi bu süre içinde küf oluşumunun önlenmesidir. 45 gün sonunda elde edilen kauçuk sınıflara ayrılarak yapraklar halinde üst üste istiflenerek daha az yer kaplaması amacı ile presleme işlemi yapılır ve depolara alınır.
Kauçuk ağacının kabuğundaki süt beyazı sıvıya “Lateks” adı verilmiştir. Toplanan sıvının %30-40 kısmından kauçuk elde edilir. Doğal kauçuğun düzenli bir yapıya sahip olmasından, fiziksel özellikleri olumlu etkilenir. Doğal kauçuğun önemli bir başka özelliği de yük ve gerilim altında da yapısının düzgünleşmesidir. Bu özelliğinden dolayı yapısında kuvvetlendirici dolgu maddesi olmasa bile kopma mukavemet değerleri artmaktadır.
Çalışma sıcaklığı -60°C ile 90°C arasındadır.
Fiziksel Özellikler:
- Yüksek kopma mukavemeti
- Yüksek yırtılma mukavemeti
- Yüksek çiğ kauçuk mukavemeti
- Yüksek elastikiyet değerleri
- Yüksek dinamik değerler
- Yüksek kalıcı deformasyon değerleri
Kullanım Ortamı:
- Sıcaklığı yüksek olmayan sulu ortamlar
- Glikol bazlı yağlar
Kullanım Alanı:
- Mekanik parçalar
- Titreşim ve çarpma sönümleme parçaları
- Burçlar
- Titreşim sönümleme bağlantıları
- Motor Parçaları
- Ayakkabı Tabanı
- Hortumlar
- Konveyor bantlar
- Zemin kaplaması
- Sünger
- Yapıştırıcılar
Kauçuk ağacının kabuğundaki süt beyazı sıvıya “Lateks” adı verilmiştir. Toplanan sıvının %30-40 kısmından kauçuk elde edilir. Doğal kauçuğun düzenli bir yapıya sahip olmasından, fiziksel özellikleri olumlu etkilenir. Doğal kauçuğun önemli bir başka özelliği de yük ve gerilim altında da yapısının düzgünleşmesidir. Bu özelliğinden dolayı yapısında kuvvetlendirici dolgu maddesi olmasa bile kopma mukavemet değerleri artmaktadır.
Çalışma sıcaklığı -60°C ile 90°C arasındadır.
Fiziksel Özellikler:
- Yüksek kopma mukavemeti
- Yüksek yırtılma mukavemeti
- Yüksek çiğ kauçuk mukavemeti
- Yüksek elastikiyet değerleri
- Yüksek dinamik değerler
- Yüksek kalıcı deformasyon değerleri
Kullanım Ortamı:
- Sıcaklığı yüksek olmayan sulu ortamlar
- Glikol bazlı yağlar
Kullanım Alanı:
- Mekanik parçalar
- Titreşim ve çarpma sönümleme parçaları
- Burçlar
- Titreşim sönümleme bağlantıları
- Motor Parçaları
- Ayakkabı Tabanı
- Hortumlar
- Konveyor bantlar
- Zemin kaplaması
- Sünger
- Yapıştırıcılar
